21 nisan tarihli Hürriyet gazetesinin manşet haberi...
Size haberi anlatayım önce...
Başlık: “Orada kimse yok mu?”
Spot: “Siirt’te ilköğretim okulu öğrencisi yedi kıza onlarca erkek tecavüz etti. Yüz kızartıcı olay, bu kızlardan H.T. (14) ile ablası S.T’nin (16) şikâyetiyle ortaya çıktı.”
Birinci sayfada, daha küçük puntolarla dizilmiş dört spot daha var. Onlardan da, 100’den fazla şüpheli erkeğin sorgulandığını ve 17’sinin tutuklandığını; erkeklerden bazılarının şehrin ileri gelenleri olduğunu; kızların çok yoksul, “3 ile 5 TL para, şeker ya da çubuk kraker karşılığında erkeklerle birlikte olduklarını” öğreniyoruz.
Bukalemun görünmezliğinde bir “temsili fotoğraf” ibaresi
Manşet cümlesinin altında bir daire içerisinde “Siirt’te sessiz utanç” ibaresini, onun da altında sırtını
duvara yaslayarak çömelip başını iki elinin arasına almış bir kız çocuğunun büyükçe fotoğrafı görülüyor. Fotoğrafın sağ alt köşesinde bukalemun gibi bulunduğu zeminin rengini almış, minik bir puntoyla dizilmiş ve bu “işçilik” sayesinde neredeyse görünmez hale gelmiş, getirilmiş “temsili fotoğraf” ibaresi yer alıyor.
Hürriyet okurlarının çok büyük bir bölümünün “temsili fotoğraf” yazısını görmediğine ve zihinlerinde sanki haberde sözü edilen kızlardan birinin hakiki bir fotoğrafını görüyormuş gibi bir izlenim edindiklerine adım gibi eminim. Peki, Hürriyet’çiler o sayfayı o şekilde tasarlarlarken, okurlarının zihninde böyle bir izlenim doğacağını akıllarına getirmemiş olabilirler mi? Bu soruya şöyle ferah feza bir “olabilirler” cevabı vermek, meslektaşlarımızın bir hassasiyet eksikliği içinde olduklarını, fakat bunun farkında olmadıklarını söylemek isterdim. Ne var ki bu gazetemizin buna benzer başka vukuatları aklıma geliyor ve böyle düşünemiyorum. Birazdan bu vukuatlardan en “hard”ını anlatacağım size, ama önce şu taze örnekle ilgili olarak birkaç şey daha söylemeliyim...
“Bebek tecavüzü” haberinde temsili fotoğraf?
Her şeyden önce şu “temsili fotoğraf” müessesesinin medeni memleketlerin kendini “ciddi” sayan gazetelerinin hiçbirinde yerinin olmadığına işaret edeyim... Oralarda bazı karmaşık olayları anlatmak üzere “temsili çizim”lere başvurulduğunu biliyoruz, fakat haberin öznesinin fotoğrafı hukuken ya da ahlakî nedenlerle kullanılmıyorsa o haber fotoğrafsız verilir, bu türden kurnazlıklara başvurulmaz.
Lafımı dümdüz söyleyeceğim: O fotoğraf, medyamızda yaygın bir arayış olan “iç gıcıklama” kontenjanından oradadır, müstehcendir ve kullanılması ayıptır!
Hürriyet’çileri kızdıracak muhayyel bir örnek vereceğim: Diyelim ki bir “bebek tecavüzü” olayıyla karşı karşıyayız (muhayyel dediğime bakmayın, okuyoruz böyle haberler), Hürriyet, böyle bir haberi manşetine taşısaydı “görsel malzeme” olarak bir bebek fotoğrafı kullanır mıydı?
Bu tatsız soruya karşı Hürriyet’çilerin “ikisi aynı şey değil”den daha ikna edici bir cevapları varsa, duymak isterim.
Yazının devamını okumak için tıklayın.
